Kamuda göreve başlayan her memur, kariyeri boyunca "derece" ve "kademe" kavramlarıyla iç içe yaşar. Maaşın hesaplanmasından terfiye, emeklilik haklarından görevde yükselmeye kadar pek çok başlık bu sisteme bağlıdır. Memur adaylarının ve yeni atananların en çok merak ettiği konulardan biri de tam olarak budur: Derece nedir, kaç derece vardır ve maaşı nasıl etkiler? İşte 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde uygulanan derece yapısının tüm ayrıntıları.
İçindekiler
Memur Derecesi Ne Anlama Geliyor?
Memur derecesi, bir kamu görevlisinin eğitim durumu, hizmet süresi ve kariyer gelişimi doğrultusunda bulunduğu seviyeyi gösterir. 657 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen bu yapı, hem memurun ilerlemesini hem de özlük haklarının belirlenmesini sağlar. Sistem 15. dereceden 1. dereceye doğru işler; memur alt bir dereceden başlar, zamanla daha üst derecelere yükselir. Derece yükseldikçe maaş, ek gösterge ve bazı mali haklar da değişir.
Memurlarda Kaç Farklı Derece Sistemi Var?
Kamu personel sisteminde tek bir derece bulunmaz. Memurlar için dört ayrı derece türü uygulanır ve bunlar her zaman aynı seviyede olmak zorunda değildir.
İlgili Haberler
Kadro Derecesi
Memurun atandığı kadronun derecesini ifade eder. 657 sayılı Kanuna göre kadrosuz memur çalıştırılamaz; her memur bir kadroya atanır ve görevini o kadro üzerinden yürütür. Şube müdürü, daire başkanı ya da uzman gibi kadroların derece seviyeleri birbirinden farklı olabilir. Kısacası kadro derecesi, görevin kurumsal seviyesini gösterir.
Kazanılmış Hak Aylık Derecesi
Memurun hizmet süresine bağlı olarak yükseldiği derecedir. Genel kural nettir: her yıl bir kademe, her üç yılda bir derece ilerlemesi gerçekleşir. Eğitim durumu da başlangıç noktasını belirler. Lise mezunu bir memur genellikle 13. derecenin 3. kademesinden başlarken, önlisans ve lisans mezunları daha üst bir dereceden göreve adım atar.
|
Eğitim Durumu |
Başlangıç Derece/Kademe |
|---|---|
|
Lise mezunu |
13. derece 3. kademe |
|
Önlisans mezunu |
10. derece 2. kademe |
|
Lisans mezunu |
9. derece 1. kademe |
Eğitime devam edenler için ayrıca avantajlar vardır. Yüksek lisans yapan memura bir kademe, doktora yapana iki kademe ilerlemesi tanınması bu uygulamanın başında gelir.
Emekli Keseneğine Esas Derece
Memurun emeklilik haklarının hesaplanmasında kullanılan derecedir. Özellikle Ekim 2008 öncesinde göreve başlayan ve haklarında Emekli Sandığı hükümleri uygulanan memurlar için belirleyicidir. Emeklilikte alınacak maaş ve bazı haklar bu derece üzerinden şekillenir.
Ödemeye Esas Derece
Mevzuatta doğrudan tanımlı bir tür olmasa da 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamındaki atamalarda öne çıkar. Bazı durumlarda memurun kazanılmış hak aylık derecesi düşük olsa bile ödemeye esas derecesi daha yüksek olabilir. Belirli hizmet süresini tamamlayıp üst düzey yönetici kadrosuna atanan bir görevli, mali haklar açısından daha yüksek bir derece üzerinden ödeme alabilir.
Derece ile Kademe Arasındaki Fark
İki kavram sıklıkla karıştırılır. Derece, memurun bulunduğu ana kariyer basamağını gösterir. Kademe ise aynı derece içindeki ilerlemeyi ifade eder. Memur önce bulunduğu derecede kademeler arasında ilerler, belirli süre sonunda bir üst dereceye yükselir. Bu yapı sayesinde kariyer gelişimi düzenli bir çizgide ilerler.
Derece Maaşı Nasıl Etkiliyor?
Maaş farkları doğrudan derece ve kademe ilerlemesiyle oluşur. Derece yükseldikçe maaş artar, her kademe ilerlemesi belirli bir artış getirir. Ek göstergeye bağlı görevlerde derece yükselişi çok daha belirgin bir maaş avantajına dönüşür. Aynı şekilde emeklilikte alınacak maaş ve ikramiye tutarları da dereceden etkilenir.
Ancak maaş yalnızca dereceyle açıklanmaz. Unvan, hizmet sınıfı, ek gösterge, yan ödeme ve çeşitli tazminatlar da hesaba katılır. İki memur aynı derecede olsa bile, görev ve unvan farkı nedeniyle ele geçen maaşları değişebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Memurlukta en üst derece kaçtır? Sistem 15. dereceden 1. dereceye doğru ilerler; ulaşılabilecek en üst seviye 1. derecedir.
Lisans mezunu memur hangi dereceden başlar? Lisans mezunları genellikle 9. derecenin 1. kademesinden göreve başlar.
Derece ne sıklıkla yükselir? Genel uygulamada her yıl bir kademe, her üç yılda bir derece ilerlemesi gerçekleşir.
Yüksek lisans derece ilerlemesi sağlar mı? Yüksek lisans bir kademe, doktora ise iki kademe ilerlemesi avantajı sağlar.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici ifadeler, inançlara saldırı içeren; yazım kurallarına uymayan, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.